Po co w ogóle informacja o dostępności w stopce strony
Krótki komunikat w stopce jako „bramka” do pełnej deklaracji
Informacja o dostępności cyfrowej w stopce strony instytucji pełni rolę krótkiej, wygodnej bramki do pełnej deklaracji dostępności, a nie śmietnika na wszystkie możliwe szczegóły. Użytkownik, który przewija do końca strony, zwykle szuka tam danych kontaktowych, informacji prawnych i właśnie odnośników związanych z dostępnością. Jeżeli w tym miejscu natknie się na jasny komunikat „Dostępność cyfrowa” z dobrze opisanym linkiem, łatwo trafi do pełnej deklaracji lub kontaktu w sprawie utrudnień.
Stopka to miejsce, które powtarza się we wszystkich podstronach serwisu – dlatego krótka, sensowna informacja o dostępności jest dostępna z każdego miejsca w serwisie, bez konieczności klikania w menu, rozwijania ukrytych zakładek czy zgadywania, jak instytucja nazwała odpowiednią podstronę (Deklaracja? Dostępność? Dla niepełnosprawnych? – lista kreatywnych nazw bywa długa). Standardowy, przewidywalny komunikat naprawdę ułatwia życie.
Rolą tego komunikatu nie jest powtarzanie całej deklaracji dostępności cyfrowej, ale zasygnalizowanie trzech rzeczy: gdzie znaleźć pełne informacje, w jakim ogólnym stanie jest dostępność serwisu i jak szybko skontaktować się w sprawie problemów. To wystarczy, żeby użytkownik nie czuł się zagubiony, a jednocześnie, żeby stopka nie zamieniła się w 40-wierszowy regulamin.
Praktyczna pomoc dla użytkowników – szybkie wsparcie zamiast błądzenia
Osoba korzystająca z czytnika ekranu, użytkownik mobilny z ograniczeniami motorycznymi czy ktoś, kto po prostu nie znajduje poszukiwanych treści, potrzebuje jasnej ścieżki zgłoszenia problemu. Informacja o dostępności w stopce powinna jej to zapewnić w najbardziej oczywisty sposób. Z perspektywy użytkownika liczy się:
szybki dostęp do informacji, że instytucja w ogóle traktuje temat dostępności poważnie,
czytelny link do pełnej deklaracji dostępności,
konkretny adres e-mail lub formularz do zgłaszania problemów,
ewentualny numer telefonu – gdy ktoś woli kontakt głosowy lub ma trudności z formą pisemną.
Jeżeli tych elementów brakuje, użytkownik często uderza w ścianę: widzi ogólną stronę kontakt, ale nie ma pojęcia, czy pisanie na „sekretariat@…” jest właściwe, czy ktokolwiek odbierze tam zgłoszenia dotyczące dostępności cyfrowej. Krótki komunikat w stopce precyzyjnie wskazuje trasę i skraca drogę od problemu do rozwiązania.
Znaczenie prawne i wizerunkowe informacji w stopce
Z punktu widzenia ustawy o dostępności cyfrowej, kluczowa jest deklaracja dostępności. Jednak to, jak instytucja prezentuje informację o dostępności w widocznych miejscach serwisu – a stopka jest jednym z nich – wpływa na ocenę jej rzetelności i podejścia do obowiązków. Brak jakiejkolwiek wzmianki o dostępności w stopce stronie urzędowej lub instytucji publicznej może sprawiać wrażenie: „temat nas nie dotyczy” albo „nie chcemy tego pokazywać na wierzchu”.
Dodatkowo informacja w stopce działa jak dowód staranności. Podczas kontroli (np. NIK, PFRON, wewnętrzny audyt) znacznie łatwiej wykazać, że instytucja nie ukrywa informacji o dostępności, lecz prezentuje je w standardowym, łatwo dostępnym miejscu. Fikcyjne komunikaty – np. zdania w stylu „Serwis w pełni zgodny z WCAG 2.1”, gdy w serwisie nie ma tekstów alternatywnych, fokus ucieka, a część treści to skany PDF – potrafią natomiast wywołać efekt odwrotny do zamierzonego. Lepiej uczciwie napisać o „częściowym spełnieniu wymogów” niż udawać pełną zgodność.
Wizerunkowo krótka, sensowna informacja w stopce to sygnał: „Dbamy o dostępność i można się z nami w tej sprawie skontaktować”. To także forma szacunku wobec osób z niepełnosprawnościami – pokazuje, że instytucja nie traktuje ich potrzeb jako dodatku, ale jako normalną część funkcjonowania serwisu.
Jak informacja w stopce spina BIP, serwis WWW i inne kanały
W wielu instytucjach funkcjonują równolegle: główny serwis WWW, BIP, osobne serwisy jednostek organizacyjnych, czasem jeszcze portale tematyczne (np. rekrutacja, projekty unijne). Jeżeli każdy z nich ma własną, niespójną informację o dostępności cyfrowej (lub nie ma jej wcale), użytkownik porusza się między różnymi standardami i nie wie, do kogo zgłaszać problemy.
Dobrze zaprojektowana informacja w stopce:
spina w jedną całość odnośniki do deklaracji dostępności poszczególnych serwisów,
wskazuje nadrzędny punkt kontaktu w sprawach dostępności,
może krótko wyjaśniać, że dane dotyczą zarówno serwisu WWW, jak i BIP (lub – przeciwnie – że każda platforma ma osobną deklarację).
Efekt: niezależnie od tego, czy ktoś trafi do BIP-u z wyszukiwarki, czy wejdzie przez stronę główną urzędu, znajdzie w stopce podobny, przewidywalny blok dotyczący dostępności. To ważne zarówno z perspektywy użytkownika, jak i zgodności z przepisami.
Podstawy prawne – co musi się „spiąć” z ustawą i WCAG
Ustawa o dostępności cyfrowej – tylko to, co dotyczy stopki
Ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych wprowadza obowiązek publikowania deklaracji dostępności oraz zapewnienia mechanizmu zgłaszania żądań zapewnienia dostępności i skarg. Nie narzuca jednak wprost, jak ma wyglądać informacja o dostępności w stopce. To miejsce wynika z dobrych praktyk oraz z logiki nawigacji serwisu.
Z punktu widzenia stopki ważne są trzy elementy, które ustawa „implikuje”, choć nie nazywa ich wprost:
obecność linku do deklaracji dostępności w widocznym, łatwo dostępnym miejscu,
zapewnienie danych kontaktowych do osoby lub komórki odpowiedzialnej za dostępność,
informacja o procedurze zgłaszania utrudnień i żądania zapewnienia dostępności – choćby w formie krótkiej wzmianki z odesłaniem do deklaracji.
Stopka to naturalne miejsce na te elementy, szczególnie gdy instytucja korzysta z powtarzalnego szablonu graficznego. Umieszczenie linku do deklaracji jedynie w górnym menu lub pojedynczej podstronie jest ryzykowne – użytkownik może tam nigdy nie zajrzeć, a organ kontrolny może uznać, że link nie jest wystarczająco dostępny.
Deklaracja dostępności a krótka informacja w stopce – różne dokumenty, różna rola
Częsty błąd to traktowanie informacji w stopce jako „streszczenia” deklaracji dostępności albo – w drugą stronę – powielanie w stopce pełnej treści deklaracji. Tymczasem te dwa elementy mają odmienną funkcję:
Deklaracja dostępności – formalny dokument wymagany ustawą, zawierający szczegółowe informacje o zgodności serwisu z wymaganiami, data sporządzenia, opis niezgodności, procedura żądań i skarg, kontakt do koordynatora itp.
Informacja o dostępności w stopce – krótki komunikat na stałe obecny w każdej podstronie, odsyłający do deklaracji i wskazujący podstawowe dane kontaktowe.
Informacja w stopce powinna być stabilna i niezbyt rozbudowana. Deklaracja może zmieniać się częściej (np. po audycie, po wdrożeniu nowych funkcjonalności, po usunięciu konkretnych barier). Dzięki rozdzieleniu ról nie trzeba za każdym razem przepisywać stopki – wystarczy zaktualizować samą deklarację i utrzymać niezmienny link.
Jakie minimum wymusza prawo i dobre praktyki
Z przepisów oraz standardów komunikacji dostępnościowej da się wyprowadzić zestaw minimalnych elementów, które w stopce strony instytucji powinny się znaleźć:
jasny nagłówek lub etykieta, np. „Dostępność cyfrowa” albo „Informacja o dostępności”,
link do deklaracji dostępności z opisową nazwą,
krótka informacja o ogólnym stanie dostępności serwisu (np. „serwis w dużym stopniu spełnia wymagania ustawy” albo „serwis jest w trakcie dostosowania”),
dane kontaktowe (adres e‑mail, telefon lub link do formularza) do osoby/komórki obsługującej zgłoszenia,
wzmianka o możliwości zgłoszenia żądania zapewnienia dostępności lub wskazanie, że szczegółowe informacje znajdują się w deklaracji.
Ten „pakiet” zwykle mieści się w 2–4 zdaniach tekstu plus 1–2 linki. Właśnie taka forma najczęściej okazuje się najbardziej praktyczna: nie przytłacza, a jednocześnie spełnia oczekiwania użytkowników i kontrolerów.
WCAG 2.1/2.2 a rola informacji w stopce
Standardy WCAG dotyczą głównie sposobu technicznego i redakcyjnego przygotowania treści, ale informacja o dostępności w stopce realnie pomaga realizować kilka kluczowych zasad. Można ją traktować jako mały „przewodnik” po dostępności serwisu. Dobrze sformułowana informacja wspiera szczególnie:
Postrzegalność – dzięki umieszczeniu w przewidywalnym miejscu, z wyraźnym nagłówkiem i kontrastem,
Zrozumiałość – jeśli tekst jest napisany prostym językiem, bez prawniczego żargonu i wewnętrznych skrótów,
Solidność (Robustness) – o ile zastosowane są semantyczne znaczniki HTML, opisowe linki i brak zbędnych sztuczek wizualnych, które mogą wprowadzać w błąd czytniki ekranu.
Informacja o dostępności sama w sobie nie „załatwi” zgodności z WCAG, ale stanowi ważny element całego ekosystemu – pokazuje, że instytucja identyfikuje problemy i oferuje ścieżkę kontaktu. Dla wielu użytkowników to pierwszy sygnał, że ich uwagi nie zostaną zignorowane.
Źródło: Pexels | Autor: Jakub Pabis
Zakres informacji w stopce – co tam faktycznie powinno być
Podstawowe moduły: link, opis, kontakt
Żeby nie zgubić się w szczegółach, warto traktować informację o dostępności cyfrowej w stopce jak zestaw trzech prostych modułów:
Link do deklaracji dostępności – najlepiej z nazwą „Deklaracja dostępności” lub bardzo zbliżoną.
Skrócony opis stanu dostępności – 1–2 zdania opisujące obecny poziom spełnienia wymagań.
Dane kontaktowe w sprawach dostępności – e-mail, formularz, telefon, ewentualnie nazwisko/stanowisko.
Te trzy klocki można układać w różnej kolejności i łączyć w jeden blok tekstu lub dwa odrębne elementy (np. link plus krótki akapit). Ważne, żeby całość była łatwo identyfikowalna – użytkownik nie może zgadywać, czy informacja znajduje się w sekcji „Informacje prawne”, „Stopka serwisu”, „Dla mediów” albo „Inne”. Najlepiej, gdy całość funkcjonuje pod jednoznaczną etykietą, np. „Dostępność” lub „Dostępność cyfrowa”.
Dostępność cyfrowa, architektoniczna i komunikacyjna – co łączyć, a co rozdzielać
Instytucje publiczne mają obowiązki nie tylko w obszarze dostępności cyfrowej, ale też architektonicznej oraz informacyjno‑komunikacyjnej. Pojawia się więc pytanie, czy w stopce strony mieszać wszystkie te tematy w jednym komunikacie. Praktyka pokazuje, że najbardziej przejrzyste są dwa podejścia:
Wariant 1: osobna sekcja cyfrowa + odnośnik do informacji o dostępności architektonicznej – w stopce znajduje się przede wszystkim komunikat o dostępności cyfrowej serwisu i link do deklaracji, a poniżej lub obok krótka wzmianka „Informacje o dostępności architektonicznej budynków znajdują się w zakładce…”.
Wariant 2: jeden blok „Dostępność” – zawiera krótki podział na trzy aspekty, ale nadal w formie 3–4 zdań i 2–3 linków (np. „Dostępność budynków”, „Dostępność cyfrowa”, „Dostępność komunikacyjna”).
Łączenie wszystkich szczegółów w jednym potężnym akapicie prowadzi do chaosu: użytkownik musi przebić się przez informacje o podjeździe do budynku, tłumaczu na język migowy, dostępności windy – zanim w ogóle dowie się, jak zgłosić problem z niedostępnym formularzem na stronie. Dlatego w stopce lepiej sygnalizować zakresy, a rozwinięcia umieszczać na dedykowanych podstronach.
Prosty język i jasne sformułowania – bez urzędniczego żargonu
Treść komunikatu w stopce powinna być napisana tak, żeby zrozumiał ją każdy przeciętny użytkownik. Zamiast formuł w stylu: „Niniejszym informujemy, iż serwis internetowy jednostki spełnia wymagania określone w ustawie…”, lepiej użyć zdań prostych i bezpośrednich. Przykłady sformułowań, które dobrze działają:
„Staramy się, aby serwis był dostępny dla jak największej liczby użytkowników.”
„Serwis w dużym stopniu spełnia wymagania ustawy o dostępności cyfrowej.”
„Jeśli zauważysz problem z dostępnością, skontaktuj się z nami:”
Przykłady sformułowań, których lepiej unikać
Tak jak są zdania, które pomagają, tak są też takie, które komplikują życie użytkownikom i kontrolerom. Kilka typowych potknięć językowych i formalnych:
Zbyt ogólne zapewnienia, np. „Serwis jest w pełni dostępny”.
Jeśli później kontrola wykaże braki, takie zdanie wraca jak bumerang. Lepiej użyć sformułowania „W dużym stopniu spełniamy wymagania…” lub „Serwis jest częściowo zgodny z wymaganiami…”, z odesłaniem do deklaracji.
Żargon prawniczy, np. „W zakresie i na zasadach określonych przepisami ustawy z dnia…”.
Te informacje i tak znajdują się w deklaracji dostępności. W stopce wystarczy krótki opis i jasny link.
Formuły zrzucające odpowiedzialność, np. „Nie ponosimy odpowiedzialności za trudności w korzystaniu z serwisu wynikające z indywidualnych ustawień sprzętu użytkownika”.
Taki zapis raczej podnosi ciśnienie niż jakość obsługi.
Ukrywanie szczegółów, np. „Szczegóły dostępności znajdują się w dokumentach wewnętrznych instytucji”.
Jeśli użytkownik musi domyślać się, gdzie właściwie ma kliknąć – coś poszło nie tak.
Bezpieczna zasada: im krócej, prościej i konkretniej, tym lepiej. Stopka to nie miejsce na „demonstrację znajomości ustawy”, tylko na szybkie przekazanie kluczowych informacji.
Struktura techniczna: jak umieścić informację o dostępności w kodzie
Gdzie w HTML faktycznie ulokować blok o dostępności
Z technicznego punktu widzenia informacja o dostępności powinna znaleźć się w obrębie znacznika <footer>. Dzięki temu czytniki ekranu oraz inne technologie asystujące rozpoznają ją jako część stopki serwisu. Typowa, semantyczna konstrukcja wygląda następująco:
<footer class="site-footer">
<div class="footer-columns">
<section class="footer-nav">
<h2>Nawigacja</h2>
<ul>
<li><a href="/o-nas">O nas</a></li>
<li><a href="/kontakt">Kontakt</a></li>
<li><a href="/polityka-prywatnosci">Polityka prywatności</a></li>
</ul>
</section>
<section class="footer-accessibility" aria-labelledby="footer-accessibility-heading">
<h2 id="footer-accessibility-heading">Dostępność cyfrowa</h2>
<p>
Serwis w dużym stopniu spełnia wymagania dostępności cyfrowej.
<a href="/deklaracja-dostepnosci">Przejdź do deklaracji dostępności</a>.
</p>
<p>
Problemy z dostępnością możesz zgłosić na adres
<a href="mailto:dostepnosc@instytucja.gov.pl">dostepnosc@instytucja.gov.pl</a>.
</p>
</section>
</div>
</footer>
Takie podejście pozwala utrzymać czytelną hierarchię: sekcja dostępności jest wyróżniona osobnym nagłówkiem, a link do deklaracji ma opisową nazwę. Jeśli w stopce jest już wiele nagłówków, blok dostępności można oznaczyć jako <h3>, ale nadal powinien być zachowany porządek (bez przeskakiwania z <h2> na <h4> z czysto wizualnych powodów).
Role ARIA i landmarki – kiedy mają sens
W większości przypadków sam <footer> i poprawne nagłówki wystarczą. Czasem jednak serwisy mają rozbudowane stopki z kilkoma blokami tematycznymi. W takiej sytuacji można doprecyzować rolę sekcji dostępności:
Rola complementary sygnalizuje, że to dodatkowy, ale istotny blok treści. Warto jednak unikać „przeariowania” serwisu – jeśli wszystko ma jakąś rolę ARIA, użytkownik czytnika ekranu dostaje kakofonię, nie porządek.
Układ wizualny a kolejność w kodzie
Z punktu widzenia dostępności ważniejsze jest to, gdzie informacja znajduje się w kodzie, niż to, gdzie finalnie „wyląduje” na ekranie. Jeśli projekt graficzny wymaga przesunięcia bloku „Dostępność” na bok lub niżej, lepiej użyć CSS niż manipulować kolejnością elementów w DOM przy pomocy skryptów.
Bezpieczne zasady:
blok o dostępności powinien znajdować się w głównej stopce strony, a nie w odrębnym, zagnieżdżonym footerze „wewnątrz” treści,
link do deklaracji nie powinien być jedynym elementem w „martwym kącie” – lepiej umieścić go w sensownym kontekście tekstowym,
kolejność w kodzie powinna odpowiadać logicznej kolejności czytania: najpierw treści główne, potem nawigacja pomocnicza, na końcu stopka z blokiem dostępności.
Jeśli stopka jest bardzo rozbudowana (kilka kolumn, wiele linków), sekcję z dostępnością można wizualnie podkreślić np. ramką, tłem lub ikoną, ale w HTML powinna pozostać po prostu „normalnym”, tekstowym blokiem.
Responsywność – żeby informacja nie „odpłynęła” na małym ekranie
Na urządzeniach mobilnych stopki często są zwijane, ukrywane za przyciskami typu „Pokaż więcej” lub rozbijane na akordeony. W takiej sytuacji trzeba pilnować, aby:
komunikat o dostępności nie był jedynym elementem schowanym dwa kliknięcia poniżej widoku,
ikonka lub etykieta rozwijająca sekcję była opisana tekstowo, np. „Dostępność cyfrowa”, a nie tylko symbolem „i” w kółku,
fokus klawiatury poprawnie przechodził przez elementy rozwijanego bloku.
Jednym z częstszych błędów jest umieszczenie informacji o dostępności w „najmniej istotnej” kolumnie, która na telefonie ląduje całkowicie na końcu – za newsletterem, social mediami i odnośnikami do partnerów. Kontrolerzy i użytkownicy niekoniecznie podchodzą do tego z humorem.
Źródło: Pexels | Autor: Jakub Pabis
Wzór treści informacji o dostępności w stopce – wariant „minimum”
Kiedy wystarczy wariant minimalny
Skrócona wersja komunikatu dobrze sprawdza się w niewielkich instytucjach, które:
mają jeden główny serwis www (bez rozbudowanej rodziny portali),
posiadają jednego koordynatora dostępności lub niewielki zespół,
nie muszą zapewniać wielu kanałów komunikacji (np. kilku numerów telefonów, kilku adresów e‑mail).
Taki wariant mieści się bez problemu w standardowej stopce, nie wymaga rozbudowanej nawigacji i jest łatwy do aktualizacji. Można go traktować jak „wywieszkę przy drzwiach” – krótką, ale prowadzącą dalej.
Minimalny przykład treści – prosty blok tekstu
Przykładowy blok do wklejenia w stopce, który spełnia wymagane minimum, może wyglądać tak:
<section class="footer-accessibility" aria-labelledby="footer-accessibility-heading">
<h2 id="footer-accessibility-heading">Dostępność cyfrowa</h2>
<p>
Staramy się, aby serwis był dostępny dla jak największej liczby użytkowników.
Serwis w dużym stopniu spełnia wymagania ustawy o dostępności cyfrowej.
</p>
<p>
Szczegółowe informacje znajdziesz w
<a href="/deklaracja-dostepnosci">deklaracji dostępności</a>.
</p>
<p>
Jeżeli zauważysz problem z dostępnością, napisz do nas:
<a href="mailto:dostepnosc@instytucja.gov.pl">dostepnosc@instytucja.gov.pl</a>.
Możesz też zadzwonić: <a href="tel:+48123456789">+48 123 456 789</a>.
</p>
</section>
Treść można oczywiście dostosować do realnej sytuacji instytucji – zmienić ocenę zgodności („częściowo zgodny”), usunąć telefon, jeśli nie jest obsługiwany w sprawach dostępności, czy uzupełnić o link do formularza kontaktowego.
Wariant minimum z jednym akapitem – do bardzo „ciasnej” stopki
Jeżeli projekt graficzny stopki nie przewiduje rozbudowanych sekcji, tekst można maksymalnie skrócić do jednego akapitu i jednego nagłówka:
<section class="footer-accessibility">
<h2>Dostępność cyfrowa</h2>
<p>
Serwis częściowo spełnia wymagania ustawy o dostępności cyfrowej.
<a href="/deklaracja-dostepnosci">Zobacz deklarację dostępności</a>.
Problemy z dostępnością zgłaszaj na adres
<a href="mailto:dostepnosc@instytucja.gov.pl">dostepnosc@instytucja.gov.pl</a>.
</p>
</section>
To naprawdę dolna granica – mniej już się nie da bez ryzyka, że informacja będzie uznana za niewystarczającą lub zbyt enigmatyczną.
Wzór treści informacji o dostępności – wariant „rozszerzony” dla większej instytucji
Kiedy przydaje się wersja rozbudowana
Duże jednostki – ministerstwa, urzędy marszałkowskie, uczelnie, sieci bibliotek – często potrzebują bardziej szczegółowego komunikatu w stopce, bo:
pod ich „parasolem” działa kilka lub kilkanaście serwisów,
obsługują zgłoszenia przez różne kanały (formularz, mail, telefon, kontakt osobisty),
mają osobnych koordynatorów dla różnych obszarów lub jednostek organizacyjnych.
W takiej sytuacji informacja w stopce może pełnić rolę „centrum dowodzenia”: krótko wyjaśnia, co jest czym, i kieruje użytkownika do właściwego miejsca. Bez tego użytkownik np. uczelni potrafi zadzwonić z problemem z e‑dziekanatem do koordynatora odpowiedzialnego wyłącznie za stronę główną – i obie strony nie są wtedy specjalnie szczęśliwe.
Rozszerzony blok z podziałem na linki
Przykładowa struktura dla większej instytucji, która chce jasno rozdzielić różne typy dostępności i serwisów:
<section class="footer-accessibility" aria-labelledby="footer-accessibility-heading">
<h2 id="footer-accessibility-heading">Dostępność</h2>
<p>
Dbamy o dostępność naszych stron internetowych, budynków oraz komunikacji
z użytkownikami. Jeśli napotkasz barierę, daj nam znać – postaramy się ją usunąć.
</p>
<ul class="footer-accessibility-links">
<li>
<strong>Dostępność cyfrowa</strong> –
<a href="/deklaracja-dostepnosci">deklaracja dostępności serwisu głównego</a>.
</li>
<li>
<strong>Inne serwisy</strong> – lista deklaracji dostępności portali jednostek
<a href="/deklaracje-dostepnosci">znajduje się tutaj</a>.
</li>
<li>
<strong>Dostępność architektoniczna</strong> –
informacje o dostosowaniu budynków w zakładce
<a href="/dostepnosc-architektoniczna">Dostępność budynków</a>.
</li>
<li>
<strong>Dostępność komunikacyjna</strong> –
zasady kontaktu z tłumaczem PJM/SJM/SSK, materiałami w tekście łatwym do czytania (ETR)
i inne ułatwienia opisujemy w zakładce
<a href="/dostepnosc-komunikacyjna">Dostępna komunikacja</a>.
</li>
</ul>
<p>
Zgłoszenia w sprawie dostępności przyjmuje
<strong>Koordynator ds. dostępności</strong>:
<a href="mailto:dostepnosc@instytucja.gov.pl">dostepnosc@instytucja.gov.pl</a>,
tel. <a href="tel:+48123456789">+48 123 456 789</a>.
</p>
<p>
Sposób składania żądań zapewnienia dostępności oraz skarg opisujemy
w <a href="/deklaracja-dostepnosci#procedura">deklaracji dostępności</a>.
</p>
</section>
Taki blok jest dłuższy, ale nadal czytelny: ma wyraźny nagłówek, logiczny podział na linki oraz osobny akapit kontaktowy.
Rozszerzony wariant z podziałem na podsekcje
Jeśli instytucja musi przekazać w stopce więcej informacji (np. ma dwóch koordynatorów – jednego ds. cyfrowych, drugiego ds. architektonicznych), można zastosować delikatny podział na podsekcje wewnątrz jednego bloku:
Przykład rozbudowanej sekcji z podziałem na obszary odpowiedzialności
Rozdzielenie odpowiedzialności na konkretne obszary pomaga uniknąć chaosu i „przerzucania” użytkownika między komórkami. Taki podział można zrealizować np. w postaci dwóch podsekcji wewnątrz jednego bloku:
<section class="footer-accessibility" aria-labelledby="footer-accessibility-heading">
<h2 id="footer-accessibility-heading">Dostępność usług</h2>
<section aria-labelledby="footer-accessibility-digital-heading">
<h3 id="footer-accessibility-digital-heading">Dostępność cyfrowa</h3>
<p>
Strony internetowe i systemy elektroniczne „Instytucja X”
są w dużym stopniu zgodne z ustawą o dostępności cyfrowej.
Szczegółowe informacje oraz terminy przeglądów opisujemy w
<a href="/deklaracja-dostepnosci">deklaracji dostępności serwisu głównego</a>.
</p>
<p>
Zgłoszenia problemów technicznych (strona, formularze, e-usługi) prosimy kierować na adres
<a href="mailto:dostepnosc.cyfrowa@instytucja.gov.pl">dostepnosc.cyfrowa@instytucja.gov.pl</a>.
</p>
</section>
<section aria-labelledby="footer-accessibility-architecture-heading">
<h3 id="footer-accessibility-architecture-heading">Dostępność architektoniczna i komunikacyjna</h3>
<p>
Informacje o dostępności naszych budynków, miejsc parkingowych,
pętli indukcyjnych oraz sposobach kontaktu z tłumaczem PJM/SJM/SSK
znajdują się w zakładce
<a href="/dostepnosc">Dostępność w Instytucji</a>.
</p>
<p>
Pytania dotyczące dostępności budynków i spotkań prosimy kierować do
<strong>Koordynatora ds. dostępności architektonicznej</strong>:
<a href="mailto:dostepnosc.budynki@instytucja.gov.pl">dostepnosc.budynki@instytucja.gov.pl</a>,
tel. <a href="tel:+48111222333">+48 111 222 333</a>.
</p>
</section>
<p>
Zasady składania wniosków o zapewnienie dostępności oraz skarg opisujemy
w <a href="/deklaracja-dostepnosci#procedura">procedurze dostępności</a>.
</p>
</section>
Taka struktura jest trochę dłuższa, ale w zamian użytkownik od razu widzi, „do kogo z czym” się zgłosić. Zespół wewnętrzny również ma potem mniej telefonów w stylu „Pani, ja tylko chciałem o windę, a tu mi ktoś o formularzu mówi”.
Rozszerzona wersja przy wielu serwisach i podmiotach
Rozległe instytucje z wieloma jednostkami (wydziały, filie, szkoły podległe, oddziały terenowe) mogą połączyć sekcję o dostępności z prostą „mapą” ich serwisów. Chodzi o to, aby użytkownik nie musiał zgadywać, czy deklaracji szukać w serwisie głównym, czy na podstronie jednostki.
<section class="footer-accessibility" aria-labelledby="footer-accessibility-heading">
<h2 id="footer-accessibility-heading">Dostępność serwisów i jednostek</h2>
<p>
„Instytucja X” prowadzi kilka serwisów internetowych oraz jednostek organizacyjnych.
Informacje o ich dostępności publikujemy w osobnych deklaracjach.
</p>
<ul class="footer-accessibility-sites">
<li>
<strong>Serwis główny</strong> –
<a href="/deklaracja-dostepnosci">deklaracja dostępności</a>.
</li>
<li>
<strong>Portal rekrutacyjny</strong> –
<a href="https://rekrutacja.instytucja.gov.pl/deklaracja-dostepnosci">deklaracja dostępności portalu rekrutacyjnego</a>.
</li>
<li>
<strong>Jednostki terenowe</strong> – lista stron i deklaracji dostępności
<a href="/jednostki">dostępna jest tutaj</a>.
</li>
</ul>
<p>
Jeżeli nie wiesz, do której jednostki należy Twoja sprawa,
skontaktuj się z <strong>centralnym punktem dostępności</strong>:
<a href="mailto:centrum.dostepnosci@instytucja.gov.pl">centrum.dostepnosci@instytucja.gov.pl</a>,
tel. <a href="tel:+48444555666">+48 444 555 666</a>.
</p>
</section>
Takie rozwiązanie dobrze działa zwłaszcza tam, gdzie fizyczna struktura instytucji jest dla użytkownika mało oczywista (np. sieć szkół czy placówek kultury podlegająca jednemu urzędowi).
Połączenie informacji o dostępności z innymi elementami stopki
W większych stopkach informacja o dostępności rywalizuje o miejsce z polityką prywatności, plikami cookies, klauzulami RODO i jeszcze dwoma logotypami partnerów. Da się to pogodzić bez wrażenia „ściany linków”.
Jednym z prostszych wariantów jest niewielki blok z nagłówkiem oraz listą, w której dostępność jest jednym z trzech–czterech kluczowych odnośników. Warunek: nie może być ostatnia ani opisana jakimś niewinnym „Więcej informacji”, bo wtedy znika w tłumie.
<footer class="site-footer">
<div class="footer-main">
<!-- ...pozostałe kolumny stopki... -->
</div>
<div class="footer-meta" role="contentinfo">
<h2 class="footer-meta-heading">Informacje prawne i dostępność</h2>
<ul class="footer-meta-links">
<li><a href="/polityka-prywatnosci">Polityka prywatności</a></li>
<li><a href="/cookies">Informacja o plikach cookies</a></li>
<li><a href="/deklaracja-dostepnosci">Deklaracja dostępności</a></li>
<li><a href="/kontakt">Kontakt</a></li>
</ul>
<p class="footer-meta-note">
Problemy z dostępnością cyfrową zgłaszaj na adres
<a href="mailto:dostepnosc@instytucja.gov.pl">dostepnosc@instytucja.gov.pl</a>.
</p>
</div>
</footer>
Taki układ sprawdza się na stronach, gdzie nie ma miejsca na osobną, rozbudowaną sekcję, ale instytucji zależy, żeby informację o dostępności stawiać obok innych ważnych kwestii formalnych, a nie w roli dodatku „pod kreską”.
Dostosowanie treści do języka i stylu instytucji
Same wzory HTML to połowa sukcesu. Druga połowa to język, który pasuje do charakteru instytucji, ale nie gubi treści ustawowych. Komunikat może być bardziej urzędowy albo bardziej „ludzki”, byle jasno informował:
jak oceniana jest zgodność z wymaganiami,
gdzie leży pełna deklaracja dostępności,
jak zgłosić problem lub złożyć żądanie zapewnienia dostępności.
Krótki komunikat w stopce nie musi kopiować brzmienia ustawy. Wystarczy, że odsyła do deklaracji, a sam opis napisany jest prostym językiem. Zamiast: „W celu złożenia wniosku o zapewnienie dostępności prosimy o skorzystanie z procedury opisanej w deklaracji”, można użyć: „Jeśli potrzebujesz dokumentu lub usługi w bardziej dostępnej formie, zobacz zasady w deklaracji dostępności”. Ustawa nie obrazi się za zwykłe zdania.
Przy dużych instytucjach przydaje się wewnętrzny „mini-słownik”, żeby różne jednostki nie tworzyły 15 wersji komunikatu: w jednym miejscu „koordynator ds. dostępności cyfrowej”, w drugim „pełnomocnik ds. osób z niepełnosprawnościami”, w trzecim jeszcze coś innego. Spójność ułatwia życie nie tylko kontrolerom, ale też użytkownikom, którzy przemieszczają się między serwisami.
Aktualizacja informacji o dostępności w stopce
Informacja o dostępności w stopce jest na tyle krótka, że nietrudno o pokusę: „Ustawimy raz i z głowy”. Niestety rzeczywistość lubi to potem zweryfikować. Zmiana koordynatora, nowy numer telefonu, nowe serwisy jednostek – wszystko to trzeba odzwierciedlić także w tym małym fragmencie.
Najprostszy sposób, żeby nie gubić aktualności, to potraktować stopkę jak element konfiguracji, a nie twardo wpisany tekst szablonu:
przechowywać dane kontaktowe w jednym miejscu (np. plik konfiguracyjny, CMS, moduł „Kontakt”),
wyświetlać je zarówno w stopce, jak i na stronie „Dostępność”/„Kontakt” z tych samych pól,
przy zmianie koordynatora aktualizować jeden zestaw danych, zamiast szukać tekstu w kilku szablonach.
W niektórych instytucjach dobrze działa też prosty, roczny „przegląd dostępności” – razem ze sprawdzaniem deklaracji ktoś patrzy również na stopkę: czy link do deklaracji nadal działa, czy kanały kontaktu się nie zmieniły, czy nie powstały nowe serwisy bez odnośnika.
Informacja o dostępności w stopce na stronach kampanii i serwisach czasowych
Kampanie społeczne, projekty unijne czy serwisy „na czas wydarzenia” lubią mieć swoje osobne strony, grafiki, domeny i… własne wymagania dostępności. W praktyce często kończy się to powstaniem „małej wyspy” oderwanej od głównego systemu.
Jeżeli kampania jest finansowana ze środków publicznych, również te „wyspy” podlegają przepisom o dostępności cyfrowej. W takich przypadkach dobrze sprawdza się:
krótki, lokalny blok w stopce serwisu kampanii,
link do deklaracji dostępności tej konkretnej strony (nie tylko ogólnej deklaracji instytucji),
informacja, że za dostępność serwisu kampanii odpowiada ten sam koordynator, lub wskazanie innej osoby.
<section class="footer-accessibility" aria-labelledby="footer-accessibility-heading">
<h2 id="footer-accessibility-heading">Dostępność serwisu kampanii</h2>
<p>
Serwis „Kampania Y” jest prowadzony przez „Instytucję X”
i w dużym stopniu spełnia wymagania ustawy o dostępności cyfrowej.
Szczegóły znajdują się w
<a href="/deklaracja-dostepnosci-kampanii">deklaracji dostępności serwisu kampanii</a>.
</p>
<p>
Problemy z dostępnością możesz zgłosić na adres
<a href="mailto:dostepnosc@instytucja.gov.pl">dostepnosc@instytucja.gov.pl</a>.
</p>
</section>
Dzięki temu użytkownik nie ma wrażenia, że trafił na „dziki zachód” instytucji, gdzie nagle nie obowiązują żadne znane mu zasady.
Kilka praktycznych wskazówek redakcyjnych
Przy tworzeniu treści do stopki przydaje się kilka prostych reguł:
unikać skrótów niezrozumiałych poza branżą (zamiast „ETR” lepiej „tekst łatwy do czytania (ETR)” – skrót można dodać w nawiasie),
nie wypełniać komunikatu wydmuszkami typu „Staramy się, aby każdy mógł korzystać z serwisu” bez żadnego odniesienia do ustawy lub deklaracji,
pilnować, żeby adres e‑mail i telefon były klikalne (mailto:, tel:), bo na urządzeniach mobilnych robi to dużą różnicę,
zachować spójne nazewnictwo linków: jeśli na stronie tytuł brzmi „Deklaracja dostępności serwisu”, w stopce niech to też będzie „Deklaracja dostępności serwisu”, a nie „Informacja o dostępności” czy „Zobacz więcej”,
jeśli komunikat ma więcej niż 2–3 zdania, dzielić go na akapity – zwłaszcza w wariancie rozszerzonym, który z natury bywa „gęstszy”.
Dobrze przygotowana informacja o dostępności w stopce nie jest literackim popisem, tylko małym, działającym narzędziem. Kto go potrzebuje – znajdzie i zrozumie. Kto nie potrzebuje – po prostu przewinie dalej.
